Cytologia jest podstawowym badaniem profilaktycznym, wykonywanym w celu zdiagnozowaniu raka szyjki macicy. Badanie polega na pobraniu wymazu z szyjki macicy za pomocą specjalnie skonstruowanej szczoteczki. Następnie próbka zostaje naniesiona na szkiełko oraz utrwalona. Wymaz jest pobierany podczas standardowego badania ginekologicznego, później zostaje poddany ocenie histopatologa lub cytologa. Cytologię powinna wykonać każda kobieta, która ukończyła 25 lat oraz osoby młodsze, które współżyją od co najmniej trzech lat. To z jaką częstotliwością należy poddać się  badaniu zależy od wieku pacjentki oraz od wyniku ostatniej cytologii. Zazwyczaj badanie zaleca się wykonywać co trzy lata, jednak kobiety z obniżoną odpornością oraz nosicielki wirusa HIV powinny zgłaszać się na nie częściej. Cytologia jest bardzo ważnym badaniem, dzięki któremu lekarz jest w stanie wykryć stany przedrakowe i zapobiec rozwojowi nowotworu. Umożliwia też zidentyfikowanie nieprawidłowych komórek, które w przyszłości mogą przekształcić się w komórki nowotworowe.