Lekarze nie są zgodni co do mechanizmu powstawania żylaków. Istnieje kilka teorii na temat przyczyn schorzenia. Jedną z nich jest cofanie się krwi z żyły udowej do odpiszczelowej, powodowane niewydolnością zastawki żylnej w ujściu żyły odpiszczelowej. Kolejną teorią jest cofanie się krwi z żył głębokich do powierzchownych, spowodowane niewydolnością zastawek perforatorów. Wielu naukowców uważa, że przyczyną żylaków jest osłabienie ściany żył. W zdrowych żyłach krew krąży w organizmie. W jedną stronę jej przepływ jest wspomagany przez grawitację i fizykę, natomiast w drugą stronę musi płynąć w dołu do góry. Za ten proces odpowiadają głównie kończyny dolne – ich mięśnie działają jak tłocznia i wypychają krew do góry. Nie bez znaczenia jest również rola zastawek żylnych, które uniemożliwiają cofanie się krwi. Kiedy pompa mięśniowa przestaje działać prawidłowo, krew nie jest odpowiednio transportowana. Krew zalegająca w nogach uszkadza zastawki, które nie są już w stanie jej zatrzymać. Krew cofa się w żyłach, które nie wytrzymują dodatkowego obciążenia i zaczynają się rozszerzać. Często żyła nie wraca już do swojego normalnego stanu i zmienia się w żylaka.

Zobacz także: Laserowe leczenie żylaków